Iedereen die met kinderen werkt zal willen zorgen voor een gezonde en veilige omgeving. Gezondheid en veiligheid zijn dus een zaak van gastouder, vraagouder, gastouderbureau en GGD. Ook de overheid vindt het belangrijk dat kinderen gezond en veilig opgroeien. Daarom zijn er wettelijke eisen aan de gezondheid en veiligheid binnen de gastouderopvang opgesteld.
Gastouders
Gastouders besteden in de dagelijkse praktijk continu aandacht aan gezondheid en veiligheid. Bijvoorbeeld door de regel "na het plassen handen wassen". Kinderen leren op welke manier zij hun handen goed wassen. Voor de jongere kinderen is er een opstapje bij de wasbak, er is vloeibare zeep en er zijn wegwerphanddoekjes.
Vraagouders
Ouders die voor de opvang van hun kind(eren) gebruik maken van de gastouderopvang kunnen door middel van een kopie van de afgenomen risico-inventarisatie en -evaluatie (RIE) inzicht krijgen in de veiligheid en gezondheid van de gastouderwoning waar hun kind wordt opgevangen. Ook de ouders zijn betrokken bij de afspraken die zijn gemaakt rond de veiligheid en gezondheid. Zo kunnen afspraken zijn vastgelegd tussen gastouder en vraagouder over het afdekken van een vijver in de tuin van de gastouderwoning of de aanwezigheid van huisdieren.
Gastouderbureaus
Sinds de invoering van de Wet Kinderopvang in 2005 zijn gastouderbureaus verantwoordelijk voor een gezonde en veilige ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde omgeving.
Gastouderbureaus zijn verplicht om tenminste jaarlijks bij iedere gastouder een RIE veiligheid en gezondheid uit te voeren. Op deze manier wordt gekeken of kinderen op een veilige en gezonde manier worden opvangen bij de ingeschreven gastouders. In de meeste gevallen wordt de risico-inventarisatie door de bemiddelingsmedewerker en gastouder samen gedaan.
GGD
De Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) is een organisatie die als doel heeft gezondheid van de Nederlandse bevolking te bewaken en te bevorderen. Een toezichthouder van de GGD in de gemeente controleert gastouderbureaus op de afspraken over veiligheid en gezondheid bij de gastouders thuis. De toezichthouder van de GGD beoordeelt de uitgevoerde RIE: zijn de aanwezige risico's wel of niet aanvaardbaar? En welke afspraken zijn er gemaakt om de risico's te beperken?